Denetimli serbestlik yükümlülüğü ihlal edilirse ne olur?

Kısa cevap: Cezasının son döneminde denetimli serbestlikle dışarıda olan hükümlü; denetimli serbestlik müdürlüğüne beş gün içinde başvurmazsa, yükümlülüklerine uymamakta ısrar ederse veya kendisi cezaevine dönmek isterse, infaz hâkimi kararıyla koşullu salıverilme tarihine kadar açık ceza infaz kurumuna gönderilir (5275 sayılı Kanun m. 105/A-6). Alt sınırı bir yıl veya daha fazla hapis gerektiren kasıtlı bir suçtan hakkında kamu davası açılırsa da açık cezaevine gönderilebilir. HAGB ve ertelemedeki denetim sürelerinde ihlal ise hükmün açıklanması veya cezanın infazı sonucunu doğurur.

Hangi denetimli serbestlikten söz ediyoruz?

Uygulamada “denetimli serbestlik” üç farklı durumda karşımıza çıkar:

• İnfazda denetimli serbestlik: Hükümlünün koşullu salıverilmesine belirli bir süre kala cezasının kalanını dışarıda, yükümlülüklere uyarak geçirmesi (5275 m. 105/A).
• Koşullu salıverilme sonrası denetim süresi: Koşullu salıverilen hükümlünün denetim süresi.
• HAGB ve ertelemedeki denetim süresi: Hükmün açıklanması geri bırakılan veya cezası ertelenen kişinin denetim süresi ve varsa yükümlülükleri.

İhlalin sonuçları bu üç durumda farklıdır.

İnfazda denetimli serbestlikte ihlal

5275 m. 105/A-6’ya göre hükümlü:

• Ceza infaz kurumundan ayrıldıktan sonra belirttiği denetimli serbestlik müdürlüğüne beş gün içinde başvurmazsa,
• Yükümlülüklere, denetim ve iyileştirme programına ve görevlilerin uyarılarına uymamakta ısrar ederse,
• Ceza infaz kurumuna geri dönmek isterse,

denetimli serbestlik müdürlüğünün talebiyle infaz hâkimi, koşullu salıverilme tarihine kadar olan cezanın açık ceza infaz kurumunda çekilmesine karar verir. Kanunda “ısrar” arandığından, tek bir küçük aksamanın, örneğin bir imza gününün mazeretle kaçırılmasının, doğrudan cezaevine dönüş sonucunu doğurmaması gerekir; müdürlük önce uyarır.

Hükümlü hakkında denetimli serbestlik sırasında işlediği iddia edilen ve alt sınırı bir yıl veya daha fazla hapis gerektiren kasıtlı bir suçtan kamu davası açılırsa, infaz hâkimi açık cezaevine gönderilmesine karar verebilir. Bu davada beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, davanın reddi veya düşme kararı verilirse denetimli serbestliğe devam edilir (m. 105/A-7).

Müdürlüğe başvurma süresinin bitiminden itibaren iki gün geçtiği hâlde başvurmayan veya iade kararına rağmen iki gün içinde teslim olmayan hükümlü hakkında ayrıca hükümlü kaçma suçuna ilişkin TCK 292 uygulanır (m. 105/A-8).

Koşullu salıverilme döneminde ihlal

Koşullu salıverilen hükümlü, denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işler veya kendisine yüklenen yükümlülüklere hâkimin uyarısına rağmen uymamakta ısrar ederse koşullu salıverilme kararı geri alınabilir ve kalan cezanın tamamı veya bir kısmı cezaevinde çektirilir (5275 m. 107). Bu nedenle koşullu salıverilme döneminde işlenen yeni bir suç, yalnız yeni cezayı değil önceki cezanın kalanını da gündeme getirir.

HAGB ve ertelemede ihlal

• HAGB: Beş yıllık denetim süresinde kasten yeni bir suç işlenirse veya denetimli serbestlik yükümlülüklerine aykırı davranılırsa mahkeme hükmü açıklar. 7589 sayılı Kanunla değişen CMK 231/11’e göre mahkeme, yükümlülüğü yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar bir kısmının infaz edilmemesine veya koşulları varsa ertelenmesine ya da seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar verebilir.
• Erteleme: Denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlenirse veya yükümlülüklere hâkimin uyarısına rağmen uyulmamakta ısrar edilirse, ertelenen cezanın kısmen veya tamamen infazına karar verilir (TCK m. 51/7).

Örnek

Beş yıl hapis cezası alan ve koşullu salıverilmesine bir yıl kala denetimli serbestlikle tahliye edilen bir hükümlü, haftada iki gün imza yükümlülüğüne üç kez uymamış ve her seferinde yazılı olarak uyarılmış olsun. Denetimli serbestlik müdürlüğü durumu “ısrar” olarak değerlendirip infaz hâkimliğine bildirirse, hâkim hükümlünün kalan sürenin koşullu salıverilme tarihine kadarki kısmını açık cezaevinde geçirmesine karar verebilir. Hükümlünün mazeretini belgelemesi, örneğin hastane kaydı sunması, bu sonucu önleyebilir.

Sık yapılan hatalar

• Adres veya iş değişikliğini müdürlüğe bildirmemek.
• Sağlık raporu veya mazeret belgesini zamanında sunmamak.
• Uyarı yazılarını önemsememek: “ısrar” bu uyarılar üzerinden değerlendirilir.
• İnfaz hâkimliği kararına yedi gün içinde itiraz etmemek.

Denetimli serbestliğin genel kuralları için denetimli serbestlik nedir, ne kadar sürer?, HAGB için HAGB nedir? cevaplarımıza bakabilirsiniz. Kalan cezayı hesaplamak için infaz hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz. Hizmetlerimiz için ceza hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

Kaynaklar

• 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, m. 105/A, 107 (güncel metin, mevzuat.gov.tr)
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 231/10–11 (7589 sayılı Kanunla değişik)
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 51, 292

Hazırlayan: Av. Kaan Kaplan · Son güncelleme: 9 Kasım 2026. Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; somut bir olay hakkında hukuki görüş niteliğinde değildir.