Denetimli serbestlik nedir, ne kadar sürer?

Kısa cevap: Denetimli serbestlik, hapis cezasının koşullu salıverilme tarihine kadar olan son bölümünün cezaevi dışında, denetimli serbestlik müdürlüğünün gözetiminde ve belirli yükümlülüklere uyularak çekilmesidir (5275 sayılı Kanun m. 105/A). Genel kural olarak koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az kalan, açık cezaevindeki iyi hâlli hükümlü bu imkândan yararlanabilir; yani denetimli serbestlik en fazla bir yıl sürer. Sıfır-altı yaş grubunda çocuğu olan kadınlarda bu süre iki yıl, ağır hasta, engelli veya yaşlılık nedeniyle bakıma muhtaç hükümlülerde üç yıldır. 30 Mart 2020’den önce işlenen suçlarda kanunda sayılan istisnalar dışında süre üç yıl olarak uygulanır.

Denetimli serbestlik nedir?

Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 105/A maddesi, hükümlülerin dış dünyaya uyumunu ve aileleriyle bağlarını güçlendirmeyi amaçlayan bir infaz usulü düzenler. Bu usulde hükümlü cezaevinden çıkar, ancak cezası bitmiş sayılmaz: koşullu salıverilme tarihine kadar olan süre denetimli serbestlik müdürlüğünün gözetiminde infaz edilir. Karar, ceza infaz kurumu idaresinin hazırladığı değerlendirme raporu dikkate alınarak infaz hâkimi tarafından verilir. Hükümlünün talebi şarttır; denetimli serbestlik kendiliğinden uygulanmaz.

Kimler yararlanabilir?

Kanuna göre aşağıdaki koşulların birlikte bulunması gerekir (m. 105/A-1):

• Hükümlünün açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunması (açık kuruma ayrılma şartları oluştuğu hâlde iradesi dışındaki bir nedenle ayrılamayan iyi hâlli hükümlüler de yararlanabilir),
• İyi hâlli olması,
• Koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalması,
• Talepte bulunması.

10. Yargı Paketi olarak bilinen 7550 sayılı Kanunla eklenen cümleye göre hükümlünün, koşullu salıverilme tarihine kadar cezaevinde geçirmesi gereken sürenin en az onda birini (ve en az beş günü) cezaevinde geçirmiş olması da gerekir. Bu ek şart, düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önce işlenen suçlara uygulanmaz (geçici m. 11). Adli para cezasının ödenmemesi nedeniyle hapse çevrilen cezalarda bu infaz usulü uygulanmaz (m. 105/A-4).

Ne kadar sürer? Özel durumlar

Denetimli serbestlik süresi, hükümlünün tahliye edildiği günden koşullu salıverilme tarihine kadar olan süredir. Bu süre kural olarak en fazla bir yıldır. Kanun bazı hükümlüler için daha uzun süre öngörür (m. 105/A-3):

• Sıfır-altı yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlüler: koşullu salıverilmesine iki yıl veya daha az kalmışsa,
• Ağır hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız idame ettiremeyen hükümlüler: koşullu salıverilmesine üç yıl veya daha az kalmışsa (Adli Tıp Kurumu onaylı raporla).

Ayrıca 7242 sayılı Kanunla eklenen geçici 6. maddeye göre 30 Mart 2020 tarihine kadar işlenen suçlarda bir yıllık süre üç yıl olarak uygulanır. Kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu imal ve ticareti, terör suçları gibi maddede sayılan suçlar bu genişletmenin dışındadır. Aynı maddeye göre bu tarihten önce işlenen suçlarda küçük çocuklu kadınlar ve yetmiş yaşını bitirmiş hükümlüler için iki yıllık süre dört yıl olarak uygulanır.

Basında sık sık yeni bir infaz düzenlemesiyle bu sürelerin uzatılacağı haberleri yer alıyor. Kasım 2026 itibarıyla 105/A maddesinde böyle bir değişiklik yoktur; 7589 sayılı 12. Yargı Paketi de infaz oranlarına ve denetimli serbestlik sürelerine dokunmamıştır.

Örnek hesaplama

2026 yılında işlenen ve koşullu salıverilme oranı yarı olan bir suçtan 3 yıl hapis cezası alan, tutukluluğu bulunmayan ve iyi hâlli bir hükümlü düşünelim. Koşullu salıverilme için cezaevinde geçirilmesi gereken süre 18 aydır. Hükümlü açık cezaevine ayrılma şartlarını taşıyorsa, koşullu salıverilmesine bir yıl kala, yani yaklaşık 6 ay cezaevinde kaldıktan sonra denetimli serbestlikten yararlanabilir. Onda bir şartı (18 ayın onda biri, yaklaşık 1,8 ay) bu örnekte zaten sağlanmıştır. Kalan 12 ay denetimli serbestlikle geçer; ardından koşullu salıverilme gelir. Koşullu salıverilme oranları ve yatar sürenin hesabı için hapis cezası alan kişi ne kadar yatar? cevabımıza ve infaz hesaplama aracımıza bakabilirsiniz.

Yükümlülükler ve ihlalin sonucu

Denetimli serbestlik müdürlüğü hükümlüye şu yükümlülüklerden bir veya birkaçını yükler: kamuya yararlı bir işte ücretsiz çalışma, bir konut veya bölgede denetim altında bulunma (elektronik izleme dâhil), belirlenen yerlere gitmeme ve belirlenen programlara katılma (m. 105/A-5). Kullanmak için uyuşturucu bulundurma suçundan hükümlü olanlar ayrıca tedavi ve rehabilitasyon programına katılmak zorundadır.

Hükümlü cezaevinden ayrıldıktan sonra beş gün içinde müdürlüğe başvurmazsa, yükümlülüklere uymamakta ısrar ederse veya cezaevine dönmek isterse, kalan cezasını çekmek üzere açık cezaevine gönderilmesine infaz hâkimi karar verir (m. 105/A-6). Denetimli serbestlik sırasında işlendiği iddia edilen ve alt sınırı bir yıl veya daha fazla hapis olan kasıtlı bir suçtan kamu davası açılması da aynı sonuca yol açabilir (m. 105/A-7). Süresinde başvurmayan veya iade kararına rağmen iki gün içinde teslim olmayan hükümlü hakkında firar hükümleri uygulanır (m. 105/A-8).

Diğer “denetimli serbestlik” kavramları

“Denetimli serbestlik” ifadesi uygulamada başka kurumlar için de kullanılır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararında mahkeme beş yıllık denetim süresi içinde en fazla bir yıl denetimli serbestlik tedbiri uygulayabilir; bunun için HAGB nedir, adli sicil kaydında görünür mü? cevabımıza bakabilirsiniz. Ertelenen cezalardaki denetim süresi ve koşullu salıverilmeden sonraki denetim süresi de bu yazıda anlatılan 105/A infaz usulünden farklı kurumlardır.

İnfaz süreciyle ilgili hizmetlerimiz için ceza hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Kaynaklar

• 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, m. 105/A, geçici m. 6 ve geçici m. 11 (güncel metin)
• 7242 sayılı Kanun (RG 15.04.2020) ve 7550 sayılı Kanun (10. Yargı Paketi) ile yapılan değişiklikler
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 231/8

Hazırlayan: Av. Kaan Kaplan · Son güncelleme: 6 Kasım 2026. Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; somut bir olay hakkında hukuki görüş niteliğinde değildir.