HAGB kararına karşı itiraz mı edilir, istinafa mı gidilir?

Kısa cevap: Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararına karşı artık itiraz değil istinaf yoluna gidilir. 7499 sayılı Kanunla Mart 2024’te getirilen bu düzen, 7589 sayılı Kanunla yeniden yazılan CMK 231/12’de korunmuştur. İstinaf süresi kararın açıklanmasından veya tebliğinden itibaren iki haftadır ve bölge adliye mahkemesi kararı hem usul hem esas yönünden inceler. Denetim süresinde ihlal nedeniyle hükmün açıklanması kararına karşı ise itiraz yolu öngörülmüştür.

Neden değişti?

Eski düzende HAGB kararına karşı yalnız itiraz edilebiliyordu ve itiraz mercii, dosyayı esastan incelemeden yalnız HAGB şartlarının bulunup bulunmadığına bakıyordu. Sanık suçu işlemediğini düşünse bile, beraat için yeniden inceleme yaptıramıyordu. Anayasa Mahkemesi’nin bu düzenlemeyi hak arama özgürlüğü yönünden sorunlu bulmasından sonra 7499 sayılı Kanunla HAGB kararlarına karşı istinaf yolu açıldı. 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun CMK 231’i yeniden düzenledi; istinaf yolunu korudu ve kararın bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından ilk derece mahkemesi sıfatıyla verilmesi hâlinde temyiz yolunu açıkça öngördü.

İstinaf: süre ve kapsam

• Süre: Kararın yüze karşı açıklanmasından, yokluğunda verilmişse tebliğinden itibaren iki hafta (CMK m. 273).
• Kimler başvurabilir: Sanık, müdafi, katılan ve Cumhuriyet savcısı.
• Kapsam: CMK 231/12’ye göre istinaf ve temyiz yolunda karar ve hüküm, usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden incelenir. Bölge adliye mahkemesi delilleri değerlendirerek sanığın beraatine de karar verebilir.
• Aleyhe değiştirme yasağı: Yalnız sanık lehine istinafa başvurulmuşsa yeni hüküm önceki cezadan daha ağır olamaz.
• Temyiz: Bölge adliye mahkemesinin vereceği kararlar hakkında CMK 286 uygulanır; HAGB dosyalarının çoğunda ceza miktarı nedeniyle istinaf kararı kesindir.

CMK 272/3’te sayılan ve istinafa tabi olmayan kesin hükümler bu düzenin dışında kalır.

Sanık istinafa başvurmalı mı?

HAGB, sanık bakımından mahkûmiyete göre avantajlı görünse de beş yıllık denetim süresi, bu sürede kasıtlı yeni bir suç işlenirse hükmün açıklanması ve kamu görevine girişte arşiv araştırmasında görülebilmesi gibi sonuçlar doğurur. Suçu işlemediğini düşünen veya delillerin yetersiz olduğu kanaatindeki sanık için istinaf, beraat imkânı sunar. Buna karşılık, istinaf incelemesinde yalnız sanığın başvurusu olsa bile, katılan veya savcı da istinafa başvurmuşsa sonuç sanık aleyhine değişebilir. Karar, dosya özelinde bu riskler tartılarak verilmelidir.

Hükmün açıklanması kararına itiraz

Denetim süresinde kasten yeni bir suç işlenmesi veya denetimli serbestlik yükümlülüklerine aykırı davranılması hâlinde mahkeme hükmü açıklar. CMK 231/11’e göre açıklanan veya mahkemenin bu aşamada yeniden kurduğu hükme karşı itiraz edilebilir ve itiraz mercii yalnız bu fıkradaki koşullarla sınırlı bir değerlendirme yapar. Yani bu aşamada suçun işlenip işlenmediği yeniden tartışılmaz; ihlalin gerçekleşip gerçekleşmediği ve mahkemenin takdirinin yerinde olup olmadığı incelenir. İtiraz süresi, kararın öğrenilmesinden itibaren yedi gündür (CMK m. 268).

Örnek

Basit yaralama suçundan yargılanan ve olayın kendisine karşı yapılan bir saldırı üzerine gerçekleştiğini savunan bir sanık hakkında, 2 Ekim 2026’da yüzüne karşı açıklanan kararla 6 ay hapis cezası verilmiş ve hükmün açıklanması geri bırakılmış olsun. Sanık meşru müdafaa savunmasının değerlendirilmediğini düşünüyorsa 16 Ekim 2026’ya kadar istinafa başvurabilir. Bölge adliye mahkemesi meşru müdafaa koşullarının bulunduğunu kabul ederse beraat kararı verebilir; başvurmazsa karar kesinleşir ve beş yıllık denetim süresi başlar.

Sık yapılan hatalar

• Eski bilgilere dayanarak HAGB kararına itiraz dilekçesi vermek: başvuru istinaf olarak değerlendirilse de gerekçenin istinafa uygun yazılması önemlidir.
• İki haftalık süreyi kaçırmak: karar kesinleşir ve beş yıllık denetim süresi başlar.
• HAGB’yi beraat sanmak: hüküm kurulmuştur, yalnız açıklanmamıştır ve denetim süresi boyunca dosya kapanmış sayılmaz.
• Hükmün açıklanması aşamasında esasa ilişkin savunmayı yeniden yapmaya çalışmak: itiraz mercii buna bakmaz.

HAGB’nin şartları ve sicile etkisi için HAGB nedir, adli sicilde görünür mü?, denetim süresindeki yükümlülükler için denetimli serbestlik ihlal edilirse ne olur? cevaplarımıza bakabilirsiniz. Diğer değişiklikler için 12. Yargı Paketi neleri değiştirdi? cevabımızı okuyabilirsiniz. Hizmetlerimiz için ceza hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

Kaynaklar

• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 231 (7499 ve 7589 sayılı Kanunlarla değişik güncel metin, mevzuat.gov.tr), m. 268, 272, 273, 283, 286
• 7589 sayılı Kanun, m. 15 (RG 31.07.2026, 33326)

Hazırlayan: Av. Kaan Kaplan · Son güncelleme: 9 Kasım 2026. Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; somut bir olay hakkında hukuki görüş niteliğinde değildir.