Nafaka ödenmezse ne olur?

Kısa cevap: Nafaka borcunu ödemeyen kişi iki ayrı sonuçla karşılaşır. Birincisi, alacaklı nafaka kararını icraya koyarak borçlunun maaşına, banka hesaplarına ve mallarına haciz uygulatabilir. İkincisi, icra emrine rağmen aylık nafakayı ödemeyen borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine icra mahkemesi üç aya kadar tazyik hapsine karar verir; borç ödendiğinde hapis sona erer (İcra ve İflas Kanunu m.344). Şikâyet hakkı, ödememenin öğrenilmesinden itibaren üç ay ve her hâlde bir yıl içinde kullanılmalıdır.

İcra takibi ve haciz

Nafaka, mahkeme kararına dayandığı için ilamlı icra yoluyla takip edilir. Boşanma davası sürerken hükmedilen tedbir nafakasına ilişkin ara karar da icraya konulabilir. Boşanmanın sonucu olan iştirak ve yoksulluk nafakası ise boşanma hükmünün kesinleşmesiyle işlemeye başlar. Alacaklı icra dairesine başvurduğunda borçluya icra emri gönderilir; borçlu icra emrinde gösterilen süre içinde ödeme yapmazsa haciz aşamasına geçilir.

Nafaka alacağı haciz bakımından ayrıcalıklıdır:

  • Maaş haczi: Uygulamada her ay işleyen nafakanın tamamı borçlunun maaşından kesilebilir; birikmiş nafaka borcu için ise genel kural uyarınca maaşın dörtte birine kadar kesinti yapılır. Maaş üzerinde başka hacizler bulunsa da nafaka kesintisi sıra beklemez. Genel kurallar için maaşa en fazla ne kadar haciz konulabilir? cevabımıza bakabilirsiniz.
  • Emekli aylığı: Emekli aylıkları kural olarak haczedilemez; ancak nafaka borçları bu kuralın istisnasıdır (5510 sayılı Kanun m.93).
  • Diğer mallar: Banka hesapları, araçlar ve taşınmazlar genel hükümlere göre haczedilebilir.

Tazyik hapsi nedir, şartları nelerdir?

İcra ve İflas Kanunu’nun 344. maddesine göre nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir. Tazyik hapsi bir ceza mahkûmiyeti değil, borçluyu ödemeye zorlayan bir yaptırımdır. Uygulamada aranan şartlar şunlardır:

  • Nafaka kararının icraya konulmuş ve icra emrinin borçluya tebliğ edilmiş olması,
  • İcra emrinin tebliğinden sonra işleyen en az bir aylık nafakanın ödenmemiş olması. Tazyik hapsi, takipten önce birikmiş nafaka alacağı için değil, işlemeye devam eden aylık nafaka için uygulanır,
  • Alacaklının süresi içinde şikâyette bulunması.

Hapsin uygulanmasına başlandıktan sonra borçlu şikâyete konu borcu öderse tahliye edilir. Şikâyetçi şikâyetinden vazgeçerse veya borcun ödendiği anlaşılırsa dava ve bütün sonuçlarıyla birlikte ceza düşer (m.354). Borçlu nafakanın kaldırılması veya azaltılması için dava açmışsa, hâkim ileri sürülen sebepleri değerlendirerek tazyik hapsinin uygulanmasını bu davanın sonuna bırakabilir (m.344/2). Ödenmeyen her ay ayrı bir ihlal oluşturduğundan, sonraki aylar için yeniden şikâyette bulunulabilir.

Şikâyet süresi, mahkeme ve itiraz

  • Süre: Şikâyet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer (m.347). Süre, ödenmeyen her aylık nafaka için ayrı işler.
  • Mahkeme: Şikâyet savcılığa değil, icra takibinin yapıldığı yerdeki icra mahkemesine yapılır (m.348). Mahkeme duruşma günü belirleyerek tarafları çağırır.
  • İspat: Ödemenin yapıldığını ispat yükü borçludadır. Banka dekontlarında ödemenin hangi ayın nafakası olduğunun yazılması bu nedenle önemlidir.
  • İtiraz: Tazyik hapsi kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir; itiraz üzerine verilen karar kesindir (m.353).
  • İnfaz süresi: Tazyik hapsi kararı kesinleştiği tarihten itibaren iki yıl geçtikten sonra yerine getirilemez (m.354).

Küçük tutarlı takiplerde tazyik hapsi uygulanmayacağına ilişkin kural nafaka alacaklarında geçerli değildir; nafaka borcu düşük de olsa hapis kararı verilebilir (m.354/son).

Bundan bağımsız olarak, aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişi, şikâyet üzerine üç aydan iki yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır (TCK m.233). Bu, savcılığa şikâyetle işleyen ayrı bir ceza soruşturmasıdır.

Örnek

Mahkemenin aylık 8.000 TL iştirak nafakasına hükmettiğini, alacaklının takip başlattığını ve icra emrinin 3 Mart’ta borçluya tebliğ edildiğini düşünelim. Borçlu nisan ve mayıs aylarının nafakasını ödemezse alacaklı, bu aylar için icra mahkemesine şikâyette bulunabilir. Nisan ayı nafakası bakımından üç aylık süre, ödenmediğinin öğrenildiği tarihten işler. Mahkeme tazyik hapsine karar verdikten sonra borçlu şikâyete konu 16.000 TL’yi öderse hapis uygulanmaz; cezaevine girdikten sonra öderse tahliye edilir. Takipten önce birikmiş alacak ise haciz yoluyla tahsil edilir.

Birikmiş nafaka ve zamanaşımı

Ödenmeyen nafaka taksitleri birikerek alacak hâline gelir ve her taksit için vade tarihinden itibaren faiz istenebilir. Mahkeme kararına dayanan alacaklar on yıllık zamanaşımına tabidir; bu nedenle on yıldan eski nafaka taksitleri için borçlu zamanaşımı itirazında bulunabilir. Nafakanın artırılmış olup olmadığı da önemlidir: kararda yıllık artış öngörülmüşse icra takibinde artmış tutar istenir. Bu konuda nafaka miktarı nasıl belirlenir? cevabımıza bakabilirsiniz.

Ödeme gücü kalmayan borçlu ne yapmalı?

İşsizlik, hastalık veya gelirin ciddi biçimde azalması nafaka borcunu kendiliğinden sona erdirmez ve tek başına tazyik hapsine engel olmaz. Mali durumu değişen borçlunun nafakanın azaltılması veya kaldırılması için aile mahkemesinde dava açması gerekir (TMK m.176/4, 331). Bu dava açılmadan ödemenin kesilmesi veya eksik yapılması hâlinde aradaki fark borç olarak birikir. Yoksulluk nafakası alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden sona erer; iştirak nafakası ise kural olarak çocuğun ergin olmasıyla biter. Ayrıntılar için yoksulluk nafakası kalktı mı? ve iştirak nafakası kaç yaşına kadar ödenir? cevaplarımıza bakabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

  • İcra takibi başlatmadan şikâyet etmek: İcra emri tebliğ edilmeden tazyik hapsi istenemez.
  • Şikâyet süresini kaçırmak: Üç aylık süre geçtikten sonra o aya ilişkin şikâyet hakkı düşer; alacak ise haciz yoluyla istenmeye devam edilir.
  • Elden ödeme yapmak: Belgelenemeyen ödeme ispat edilemez. Ödemeler banka yoluyla ve açıklama yazılarak yapılmalıdır.
  • Nafakayı kendiliğinden azaltmak: Mahkeme kararı olmadan yapılan indirim borcu sona erdirmez.
  • Çocuk için doğrudan yapılan harcamaları nafakadan düşmek: Kıyafet, hediye veya okul masrafı gibi harcamalar, alacaklının kabulü olmadıkça nafaka ödemesi sayılmaz.

Nafaka alacaklarının takibi ve nafaka davalarıyla ilgili hizmetlerimiz için aile ve miras hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Kaynaklar

Hazırlayan: Av. Kaan Kaplan · Son güncelleme: 10 Kasım 2026. Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; somut bir olay hakkında hukuki görüş niteliğinde değildir.

Yukarı Çık