İşe iade davasının şartları ve süresi nedir?

Kısa cevap: İşe iade davası, otuz veya daha fazla işçi çalışan işyerinde en az altı aylık kıdemi olan ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçinin, geçerli bir neden gösterilmeden işten çıkarılması hâlinde açılır (4857 m. 18). İşçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalı, anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açmalıdır. Süreler hak düşürücüdür.

İş güvencesinin şartları

• Otuz işçi: İşyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışmalıdır. İşverenin aynı işkolunda birden fazla işyeri varsa bunlardaki işçi sayısı toplanır.
• Altı ay kıdem: İşçinin aynı işverende en az altı aylık kıdemi olmalıdır.
• Belirsiz süreli sözleşme: Belirli süreli sözleşmeler, zincirleme yapılmadıkça kapsam dışıdır.
• İşveren vekili olmamak: İşletmenin bütününü yöneten işveren vekilleri ile işletmenin bütününü yöneten ve işçiyi işe alıp işten çıkarma yetkisi olan yardımcıları iş güvencesinden yararlanamaz.

Geçerli neden nedir?

İşveren feshi, işçinin yeterliliğinden, davranışlarından veya işletmenin, işyerinin ya da işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir nedene dayandırmak zorundadır. Fesih bildirimi yazılı olmalı ve fesih sebebi açık ve kesin biçimde gösterilmelidir (4857 m. 19). Davranış veya verimle ilgili fesihten önce işçinin savunması alınmalıdır. Ekonomik nedenlere dayanan fesihlerde Yargıtay, işverenin aldığı işletmesel kararın tutarlı olduğunu ve feshin son çare olarak uygulandığını aramaktadır. Feshin geçerli nedene dayandığını ispat yükü işverendedir.

Uygulamada geçersiz sayılan fesihlere örnekler

• Fesih bildiriminde somut bir neden yazılmaması veya yalnız “performans düşüklüğü” gibi genel ifadelerin kullanılması,
• Davranış nedeniyle fesihten önce işçinin savunmasının alınmaması,
• Küçülme gerekçesiyle çıkarılan işçinin yerine kısa süre sonra yeni işçi alınması,
• Performans ölçümünün objektif kriterlere dayanmaması veya işçiye önceden bildirilmemesi,
• Feshin, işçinin sendika üyeliği, şikâyeti veya hamileliği gibi geçerli neden sayılmayan bir sebebe dayanması (4857 m. 18/3). Sendikal nedenle fesihte ayrıca sendikal tazminat istenebilir.

Süreler: arabuluculuk ve dava

1. Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde işyerinin veya işçinin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna başvurulur (7036 m. 11). Arabuluculuk bu davada dava şartıdır.
2. Arabuluculuk görüşmeleri genellikle üç hafta içinde tamamlanır; zorunlu hâllerde bir hafta uzatılabilir.
3. Anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır.

Kanun, davanın iki ay içinde sonuçlandırılmasını öngörür; uygulamada süre bunun üzerine çıkabilir. İstinaf mahkemesinin kararı kesindir (4857 m. 20).

Dava kazanılırsa ne olur?

Mahkeme feshin geçersizliğine ve işçinin işe iadesine karar verirse 4857 m. 21 uyarınca:

• İşçi, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işverene işe başlamak için başvurmalıdır; başvurmazsa fesih geçerli sayılır.
• İşveren işçiyi bir ay içinde işe başlatmazsa, mahkemenin belirlediği dört ila sekiz aylık ücret tutarında iş güvencesi tazminatı öder.
• Her iki durumda da işçiye, kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için en çok dört aya kadar ücret ve diğer hakları (boşta geçen süre ücreti) ödenir.
• İşçi işe başlatılırsa daha önce ödenen kıdem ve ihbar tazminatı bu ödemelerden mahsup edilir.

Arabuluculukta anlaşma

Taraflar arabuluculukta işçinin işe başlatılması konusunda anlaşırsa işe başlatma tarihini, boşta geçen süre ücreti ile iş güvencesi tazminatının miktarını da belirlemek zorundadır; aksi hâlde anlaşma bu konularda geçersiz kalır (7036 m. 11/3). Uygulamada işçiler çoğunlukla işe dönmek yerine belirli bir tazminat tutarında anlaşmayı tercih eder.

Sık yapılan hatalar

• Bir aylık süreyi kaçırmak: süre hak düşürücüdür ve geçerse dava açılamaz.
• İbraname veya “tüm haklarımı aldım” beyanı imzalamak: ileride uyuşmazlık konusu olur.
• Kesinleşen karardan sonra on iş günü içinde işe başvurmamak: iş güvencesi tazminatı kaybedilir.
• İşe başlama başvurusunu samimi olmadan yapmak: işveren işe çağırdığı hâlde gelmeyen işçinin başvurusu samimi sayılmaz ve iş güvencesi tazminatı istenemez.
• Kıdem ve ihbar tazminatını ayrıca dava etmeyi unutmak: işe iade davasında bu alacaklar istenmez; işçi işe başlatılmazsa ayrıca talep edilmesi gerekir.

Fesihle doğan diğer alacaklar için kıdem tazminatı alma şartları ve ihbar tazminatı nedir? cevaplarımıza bakabilirsiniz. İşe iade ve işçi alacakları davalarındaki hizmetlerimiz için iş hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Kaynaklar

• 4857 sayılı İş Kanunu, m. 18–21
• 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, m. 3, 11

Hazırlayan: Av. Kaan Kaplan · Son güncelleme: 9 Kasım 2026. Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; somut bir olay hakkında hukuki görüş niteliğinde değildir.