Ticari faiz ile avans faizi aynı mı?

Kısa cevap: Tam olarak aynı değildir. “Ticari faiz”, ticari işlerde uygulanan faizin genel adıdır ve taraflar oranı sözleşmeyle serbestçe belirleyebilir (TTK m. 8). “Avans faizi” ise Merkez Bankası’nın kısa vadeli avans işlemlerine uyguladığı orandır; ticari işlerde sözleşmede oran yoksa temerrüt faizi bu oran üzerinden istenir (3095 sayılı Kanun m. 2). 2026 yılı için bu oran, 31 Aralık 2025’teki avans oranı olan yıllık yüzde 39,75’tir. Uygulamada “ticari faiz” denildiğinde çoğunlukla bu avans faizi kastedilir.

Ticari faiz ne demektir?

Türk Ticaret Kanunu’nun 8. maddesine göre ticari işlerde faiz oranı ve faize faiz yürütülmesi taraflarca serbestçe kararlaştırılabilir. Tacirler arasında, ticari bir işten doğan borçlar için sözleşmede faiz şartı olmasa bile vadeden itibaren faiz istenebilir. Bu nedenle “ticari faiz” tek bir oran değil, ticari işe uygulanan faizin genel adıdır: Sözleşmede oran varsa o oran, yoksa kanuni oranlar uygulanır.

Avans faizi nedir?

Avans faizi, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın bankalara kısa vadeli avans verirken uyguladığı faiz oranıdır ve Resmî Gazete’de ilan edilir. 20 Aralık 2025’ten bu yana reeskont oranı yıllık yüzde 38,75, avans oranı yıllık yüzde 39,75’tir. Bilinen kaynaklara göre bu oranlar 2026 içinde değişmemiştir; hesap yapmadan önce Merkez Bankası’nın son duyurusuna bakılmalıdır.

3095 sayılı Kanunun 2. maddesine göre, Merkez Bankası’nın önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli avanslara uyguladığı oran kanuni faizden yüksekse, ticari işlerde sözleşme olmasa bile temerrüt faizi bu oran üzerinden istenebilir. Avans oranı 30 Haziran’da önceki 31 Aralık oranından beş puan veya daha fazla farklıysa yılın ikinci yarısında yeni oran uygulanır.

Kanuni faiz, ticari faiz ve avans faizi arasındaki fark

• Kanuni (yasal) faiz: Ticari olmayan işlerde, sözleşmede oran yoksa uygulanır. 7589 sayılı Kanunla 31 Temmuz 2026’dan itibaren oran, Merkez Bankası’nın önceki yılın 31 Aralık günkü reeskont oranının yüzde sekseni olarak belirlenmektedir; 2026 için yıllık yüzde 31’dir. Bu tarihten önce oran yıllık yüzde 24 idi.
• Avans faizi (ticari temerrüt faizi): Ticari işlerde, sözleşme yoksa uygulanan temerrüt faizidir; 2026 için yıllık yüzde 39,75.
• Sözleşmesel ticari faiz: Tacirlerin sözleşmeyle belirlediği orandır. Sözleşmede yalnız akdi faiz belirlenmiş, temerrüt faizi belirlenmemişse temerrüt faizi akdi faizden az olamaz (3095 m. 2/3).
• TTK 1530 gecikme faizi: Mal ve hizmet tedarikinde ödeme süresini aşan borçlu için Merkez Bankası’nın her yıl ilan ettiği orandır; 2026 için yıllık yüzde 43.

Bir alacak ne zaman ticari sayılır?

Avans faizi isteyebilmek için işin ticari iş olması gerekir. TTK 3’e göre bir ticari işletmeyi ilgilendiren tüm işlem ve fiiller ticari iştir. TTK 19’a göre bir tacirin borçları kural olarak ticari sayılır; ancak işin her iki taraf için ticari olup olmadığı, yani borçlunun da tacir veya esnaf olarak işletmesi için işlem yapıp yapmadığı önemlidir. Bir tüketicinin bir şirketten aldığı mal için ödemediği bedel tüketici bakımından ticari iş değildir; bu alacakta kanuni faiz uygulanır.

Örnek hesaplama

Bir tacir, başka bir tacire 100.000 TL’lik fatura bedelini vadesinden 90 gün geç ödemiş ve sözleşmede faiz oranı belirlenmemiş olsun. Avans faizi üzerinden temerrüt faizi 100.000 × 0,3975 × 90 / 365 = 9.801,37 TL’dir. Aynı alacak ticari olmasaydı ve kanuni faiz uygulansaydı tutar 100.000 × 0,31 × 90 / 365 = 7.643,84 TL olurdu. Bileşik faiz, ancak TTK’da öngörülen hâllerde, örneğin cari hesapta veya sözleşmeyle kararlaştırılırsa uygulanabilir (3095 m. 3).

Sık yapılan hatalar

• Her alacakta “ticari faiz” istemek: işin ticari olmadığı durumda talep kanuni faizle sınırlı kalır.
• Faizin başlangıç tarihini yanlış belirlemek: vade varsa vade tarihi, yoksa ihtar tarihi önemlidir.
• Yıl içindeki oran değişikliklerini dikkate almamak: dönemlere bölünerek hesap yapılmalıdır.

Oranları dönem dönem uygulamak için faiz hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz. Ayrıntı için avans faizi nedir? ve yasal faiz oranı cevaplarımıza bakabilirsiniz. Alacak takibindeki hizmetlerimiz için icra ve iflas hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Kaynaklar

• 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun, m. 1–3 (7589 sayılı Kanunla değişik güncel metin, mevzuat.gov.tr)
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 3, 8, 19, 1530
• TCMB, Reeskont ve Avans İşlemlerinde Uygulanacak Faiz Oranları (RG 20.12.2025)
• TCMB tebliği, TTK 1530 temerrüt faizi 2026 (RG 2.01.2026; Andersen özet)

Hazırlayan: Av. Kaan Kaplan · Son güncelleme: 9 Kasım 2026. Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; somut bir olay hakkında hukuki görüş niteliğinde değildir.