Adli kontrol şartıyla serbest bırakılmak ne demek?

Kısa cevap: Adli kontrol, tutuklama şartları bulunduğu hâlde şüpheli veya sanığın tutuklanmak yerine bazı yükümlülüklerle serbest bırakılmasıdır (CMK m.109). En sık görülen yükümlülükler karakola düzenli imza vermek, yurt dışına çıkmamak ve konutu terk etmemektir. Adli kontrol süresi asliye ceza işlerinde en çok iki yıl (bir yıl uzatılabilir), ağır ceza işlerinde en çok üç yıldır. Yükümlülüklere uyulmazsa tutuklama kararı verilebilir.

Adli kontrol ne zaman uygulanır?

CMK m.109/1’e göre adli kontrol, CMK m.100’deki tutuklama sebeplerinin (kaçma şüphesi, delilleri karartma şüphesi gibi) bulunduğu durumlarda, tutuklamaya göre daha hafif bir tedbir olarak uygulanır. Kanunda tutuklama yasağı öngörülen hâllerde de adli kontrol mümkündür. Soruşturmada savcının istemi üzerine sulh ceza hâkimi, kovuşturmada mahkeme karar verir (CMK m.110).

En sık görülen yükümlülükler

CMK m.109/3’te sayılan yükümlülüklerden bir veya birkaçına karar verilebilir:

  • Yurt dışına çıkamamak,
  • Hâkimin belirlediği yere (genellikle karakol) belirli aralıklarla başvurmak, yani imza vermek,
  • Araç kullanamamak, ehliyeti teslim etmek,
  • Bağımlılık tedavisine tabi olmak,
  • Güvence (teminat) yatırmak,
  • Silah bulundurmamak,
  • Nafaka ve aile yükümlülüklerini yerine getireceğine güvence vermek,
  • Konutunu terk etmemek (ev hapsi), belirli bir bölgeyi terk etmemek veya belirli yerlere gitmemek.

Elektronik kelepçe ile izleme, konutu terk etmeme ve bölge yasağı gibi yükümlülüklerin denetiminde kullanılabilir.

Adli kontrol ne kadar sürer?

2021’de eklenen CMK m.110/A, adli kontrole de üst sınır getirdi:

  • Asliye ceza işleri: En çok iki yıl; zorunlu hâllerde bir yıl uzatılabilir.
  • Ağır ceza işleri: En çok üç yıl; uzatma toplam üç yılı, terör ve devlete karşı bazı suçlarda dört yılı geçemez.
  • Çocuklar: Süreler yarı oranında uygulanır.

Adli kontrolün devamının gerekip gerekmediği en geç dört ayda bir değerlendirilir (CMK m.110/4).

Adli kontrol nasıl kaldırılır?

Şüpheli veya sanık, adli kontrolün kaldırılmasını veya yükümlülüğün değiştirilmesini her zaman isteyebilir; hâkim veya mahkeme beş gün içinde karar verir (CMK m.111/1). Adli kontrole ilişkin kararlara itiraz edilebilir (CMK m.111/2). Örneğin yurt dışında çalışması gereken bir kişi, yurt dışı çıkış yasağının kaldırılması veya belirli bir seyahat için izin verilmesini, gerekçesini ve belgelerini sunarak isteyebilir.

Yükümlülüğe uyulmazsa ne olur?

CMK m.112’ye göre adli kontrol yükümlülüklerini isteyerek yerine getirmeyen kişi hakkında, alacağı cezanın süresi ne olursa olsun hemen tutuklama kararı verilebilir. Örneğin imza günlerini mazeretsiz olarak aksatmak tutuklama talebine yol açabilir. Hastalık gibi haklı bir mazeret varsa belgeleriyle birlikte derhâl dosyaya bildirilmelidir.

Adli kontrol cezadan düşer mi?

Kural olarak imza yükümlülüğü ve yurt dışı yasağı cezadan düşülmez. Ancak konutu terk etmeme yükümlülüğü altında geçen her iki gün, mahkûmiyet hâlinde cezadan bir gün olarak düşülür (CMK m.109/6). Gözaltı ve tutuklulukta geçen sürelerin tamamı ise cezadan düşer.

Örnek

Kasten yaralama şüphesiyle gözaltına alınan ve sulh ceza hâkimliğine sevk edilen kişi hakkında savcılık tutuklama istemiş olsun. Hâkim, şüphelinin sabit ikametgâhı olması, sabıkasının bulunmaması ve delillerin büyük ölçüde toplanmış olmasını dikkate alarak tutuklama yerine “haftada bir gün karakola imza vermek ve yurt dışına çıkmamak” şeklinde adli kontrole karar verebilir. Şüpheli, işi gereği yurt dışına çıkması gerekiyorsa iş sözleşmesi ve seyahat planını sunarak yurt dışı yasağının kaldırılmasını veya belirli bir süre için izin verilmesini isteyebilir. İmza yükümlülüğü sürerken mazeretsiz olarak imzaya gitmemesi ise tutuklama talebine yol açabilir.

Adli kontrol kararına karşı, tebliğinden itibaren yedi gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir.

Ceza yargılaması süreçleri için Bursa ceza hukuku sayfamıza bakabilirsiniz. İlgili cevaplar: Tutukluluk süresi en fazla ne kadar olabilir? ve Denetimli serbestlik nedir?

Kaynaklar

Hazırlayan: Av. Kaan Kaplan · Son güncelleme: 10 Kasım 2026. Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; somut bir olay hakkında hukuki görüş niteliğinde değildir.

Yukarı Çık