CMK 308/A İtirazı: Kesin Bölge Adliye Mahkemesi Kararlarına Karşı Başvuru ve Şartları

Bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin temyizi mümkün olmayan kesin kararlarındaki hukuka aykırılıklar, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 308/A maddesi uyarınca bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığının itirazıyla denetlenebilir. Bu yol doğrudan taraflara değil başsavcılığa açıktır; bu nedenle başsavcılığı harekete geçirecek istemin süresinde ve güçlü gerekçelerle hazırlanması belirleyicidir.

Hangi kararlara karşı başvurulur?

CMK 308/A yalnızca bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin kesin nitelikteki kararlarına karşı işletilebilir. Temyiz yolu açık olan istinaf kararları zaten Yargıtay denetimine tabi olduğundan bu itirazın konusu olamaz. Bir kararın kesin olup olmadığı, CMK m. 286’daki temyiz edilemeyen kararlar ve hükmün türü dikkate alınarak her dosyada ayrıca belirlenmelidir.

308/A bir olağanüstü kanun yoludur ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itirazını düzenleyen CMK m. 308’in istinaf sistemine uyarlanmış karşılığıdır. Hukuka aykırılık denetimi bakımından kesin BAM kararlarına karşı başvurulabilecek başlıca yol budur. Yargılamanın yenilenmesi (CMK m. 311 vd.) ise yeni delil gibi farklı sebeplere dayanan ayrı bir yoldur.

Düzenlemenin gelişimi

Madde, 2017 yılında 7035 sayılı Kanun’la CMK’ya eklenmiştir. İlk hâlinde itirazı yalnızca kararı veren daire inceliyordu. 2019’da 7188 sayılı Kanun’la, dairenin itirazı yerinde görmemesi hâlinde dosyanın ceza daireleri başkanlar kuruluna gönderilmesi sistemi getirildi.

Anayasa Mahkemesi, 26.01.2022 tarihli ve 2021/48 E., 2022/7 K. sayılı kararıyla maddenin birinci cümlesini sanık aleyhine itirazlar yönünden iptal etti. Gerekçede, aleyhe itirazdan sanığın haberdar edilmemesi ve cevap verme imkânı tanınmaması silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerine aykırı bulundu. Kanun koyucu bunun üzerine 2023’te 7445 sayılı Kanun’la maddeyi yeniden düzenleyerek sanık aleyhine itiraz için ek güvenceler getirdi.

İtiraz yetkisi ve tarafların istemi

İtiraz yetkisi bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığına aittir. Başsavcılık bu yetkiyi re’sen ya da istem üzerine kullanır. Taraflar başkanlar kuruluna veya daireye doğrudan itiraz edemez; yapılabilecek olan, başsavcılığa gerekçeli bir itiraz istemi sunmaktır.

Madde, istemde bulunabilecek kişileri ayrıca saymamıştır. Uygulamada sanık, müdafi, katılan ve katılan vekili bu yola başvurmaktadır. İstemin kabulü ve itirazın yapılması başsavcılığın değerlendirmesine bağlıdır.

İtiraz süresi

Başsavcılık, kararın kendisine verildiği tarihten itibaren bir ay içinde kararı veren daireye itiraz edebilir. Sanığın lehine itirazda süre aranmaz; lehe esaslı hukuka aykırılık bir aylık süre geçtikten sonra da itiraz konusu yapılabilir.

Sanık aleyhine itirazın şartları

7445 sayılı Kanun’la sanık aleyhine itiraz üç güvenceye bağlanmıştır:

• Esaslı hata: Kararı etkileyecek nitelikte esaslı bir hatanın bulunması zorunludur. Sonucu değiştirmeyecek şekli aykırılıklar aleyhe itiraza dayanak olamaz.
• Tebliğ: İtiraz, daire tarafından sanığa veya müdafiine tebliğ edilir. Tebligat, dava dosyasından belirlenen son adrese yapılmakla geçerli olur.
• Cevap hakkı: İlgililer, tebliğden itibaren iki hafta içinde yazılı cevap verebilir.

Bu şartlar Kanun’da yalnızca sanık aleyhine itiraz için öngörülmüştür; sanık lehine itirazda aranmaz. Dosya adresinin güncel tutulması, aleyhe bir itirazdan zamanında haberdar olmak için önemlidir.

İnceleme usulü ve kararın kesinliği

İtiraz önce kararı veren ceza dairesine yapılır. Daire itirazı en kısa sürede inceler; yerinde görürse kararını düzeltir, görmezse dosyayı ceza daireleri başkanlar kuruluna gönderir. Kurula gönderilen itiraz için, kararına itiraz edilen dairenin başkanı veya görevlendireceği üye bir rapor hazırlar.

Dörtten fazla ceza dairesi bulunan bölge adliye mahkemelerinde inceleme, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun daire başkanları arasından belirlediği dört üyeli başkanlar kurulunca yapılır. Kurulun itirazı kabul eden kararları gereği için ilgili daireye gönderilir.

CMK 308 ile 308/A arasındaki farklar

CMK 308’deki üç aylık süre ve istemde bulunabilecek kişilere ilişkin hüküm, 16.07.2026 tarihli 7589 sayılı Kanun’la getirilmiştir. Bu değişiklik 308/A’yı kapsamamaktadır.

İtiraz istemi hazırlanırken

1. Kararın gerçekten kesin nitelikte olduğunu, temyize açık olmadığını tespit edin.
2. Bir aylık itiraz süresini ve bireysel başvurunun 30 günlük süresini birlikte takvime bağlayın.
3. Hukuka aykırılığı kanun maddesi, içtihat ve dosyadaki somut olgularla gösterin; genel nitelikli itirazlardan kaçının.
4. Aykırılığın hükmün sonucuna etkisini açıkça ortaya koyun.
5. İstemi, kararı veren dairenin bağlı olduğu bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığına sunun ve sunuş tarihini belgeleyin.

Kaynaklar

• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 308 ve 308/A
• Anayasa Mahkemesi, 26.01.2022 tarihli, 2021/48 E., 2022/7 K. sayılı karar (RG 14.04.2022)
• Anayasa Mahkemesi, Mehmet Mercan, B. No: 2013/2001, 16.05.2013

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; somut bir olay hakkında hukuki görüş niteliğinde değildir. Değerlendirme 28 Ekim 2026 tarihindeki mevzuata göre yapılmıştır.