Kripto Varlıklar Haciz Edilebilir mi? Yasal Mevzuat ve Uygulama
Geleneksel icra hukukunda taşınır ve taşınmaz malların haczi rutin bir işlemken, blokzincir tabanlı varlıkların haczi yakın zamana kadar tartışmalıydı. Ancak 02.07.2024 tarihinde yürürlüğe giren 7518 Sayılı Kanun, bu tartışmalara son noktayı koymuştur.
I. KRİPTO PARALARIN HUKUKİ NİTELİĞİ
Türk hukukunda bir varlığın haczedilebilmesi için ekonomik bir değerinin olması ve İcra İflas Kanunu (İİK) madde 82’de sayılan “haczedilemeyecek mallar” arasında yer almaması gerekir.
- Ekonomik Değer: Kripto varlıklar, borsalarda işlem gören ve Türk Lirası karşılığı bulunan varlıklardır.
- Yasal Tanım: 6362 sayılı Kanun’un 3. maddesine göre kripto varlıklar; dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılan, değer veya hak ifade edebilen gayri maddi varlıklardır.
- Sonuç: Kripto paralar, borçlunun malvarlığının bir parçasıdır ve haciz işlemine konu edilebilir.
II. HACİZ VE UYGULAMA SÜREÇLERİ
Bursa’daki icra müdürlükleri, alacaklının talebi üzerine kripto varlıklar için şu yolları izlemektedir:
A. Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılarına Haciz İhbarnamesi (İİK 89/1)
En yaygın yöntem, Türkiye’de yerleşik olan (BtcTurk, Paribu, Binance TR vb.) borsalara haciz ihbarnamesi gönderilmesidir. Borsalar, SPK denetimine tabi oldukları için 7 gün içinde cevap vermekle yükümlüdür.
B. UYAP Üzerinden Elektronik Haciz
2026 yılındaki dijital entegrasyon sayesinde, borçlunun kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindeki kayıtlı varlıkları, UYAP üzerinden sorgulanabilmekte ve elektronik ortamda haciz tatbik edilebilmektedir.
C. Soğuk Cüzdanların (Cold Wallet) Durumu
Borçlunun ikametgahında yapılan haciz sırasında fiziksel cihazlar (Ledger vb.) bulunursa, “taşınır mal” statüsünde el konulabilir. Şifrenin verilmemesi durumunda hukuki ve cezai sorumluluk doğabilir.
III. YABANCI BORSALAR
Merkezi yurt dışında bulunan (Binance Global, Coinbase vb.) borsalar için doğrudan Türk icra dairelerinin emir gönderme yetkisi sınırlıdır. Ancak, bu borsaların Türkiye’de yerleşik temsilcilikleri varsa haciz işlemi bu kanallar üzerinden yürütülmektedir.
IV. SONUÇ VE TAVSİYE
Kripto paralar artık “hukuk dışı” bir alan değildir. 7518 Sayılı Kanun uyarınca, borçlunun dijital cüzdanındaki Bitcoin, Ethereum veya Tether (USDT) gibi varlıklar, Türk lirasına çevrilerek borcun tahsilinde kullanılabilmektedir.