Kripto Varlıkların Haczi: 7518 Sayılı Kanun ve Yeni Dönem
Geleneksel icra hukukunda taşınır ve taşınmaz malların haczi rutin bir işlemken, blokzincir tabanlı varlıkların haczi yakın zamana kadar tartışmalıydı. Ancak 02.07.2024 tarihinde yürürlüğe giren 7518 Sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ve ardından gelen ikincil düzenlemeler, bu tartışmalara son noktayı koymuştur.
I. KRİPTO PARALARIN HUKUKİ NİTELİĞİ
Türk hukukunda bir varlığın haczedilebilmesi için ekonomik bir değerinin olması ve İcra İflas Kanunu (İİK) madde 82’de sayılan “haczedilemeyecek mallar” arasında yer almaması gerekir. 7518 sayılı Kanun ile yapılan tanımlama bu belirsizliği ortadan kaldırmıştır.
- Ekonomik Değer: Kripto varlıklar, borsalarda işlem gören ve Türk Lirası karşılığı bulunan varlıklardır.
- Yasal Tanım: 6362 sayılı Kanun’un 3. maddesine eklenen tanıma göre kripto varlıklar; dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılan, değer veya hak ifade edebilen gayri maddi varlıklardır.
- Sonuç: Kripto paralar, borçlunun malvarlığının bir parçasıdır ve haciz işlemine konu edilebilir.
II. HACİZ VE UYGULAMA SÜREÇLERİ
Bursa’daki icra müdürlükleri (Örneğin; Bursa 1. İcra Dairesi veya Genel Takip Birimleri), alacaklının talebi üzerine kripto varlıklar için şu yolları izlemektedir:
A. Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılarına Haciz İhbarnamesi (İİK 89/1): En yaygın yöntem, Türkiye’de yerleşik olan (BtcTurk, Paribu, Binance TR vb.) borsalara haciz ihbarnamesi gönderilmesidir. Borsalar, SPK denetimine tabi oldukları için 7 gün içinde cevap vermekle yükümlüdür.
B. UYAP Üzerinden Elektronik Haciz: 2026 yılındaki dijital entegrasyon sayesinde, borçlunun kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindeki kayıtlı varlıkları, UYAP üzerinden sorgulanabilmekte ve elektronik ortamda haciz tatbik edilebilmektedir.
C. Soğuk Cüzdanların (Cold Wallet) Durumu: Borçlunun ikametgahında yapılan haciz (menkul haczi) sırasında fiziksel cihazlar (Ledger vb.) bulunursa, “taşınır mal” statüsünde el konulabilir. Şifrenin verilmemesi durumunda hukuki ve cezai sorumluluk doğabilir.
III. YABANCI BORSALAR VE BURSA’DAKİ UYGULAMA
Merkezi yurt dışında bulunan (Binance Global, Coinbase vb.) borsalar için doğrudan Türk icra dairelerinin emir gönderme yetkisi sınırlıdır. Ancak, bu borsaların Türkiye’de yerleşik temsilcilikleri varsa haciz işlemi bu kanallar üzerinden yürütülmektedir.
Bursa’da bir icra takibi başlatırken alacaklı vekillerinin, borçlunun sadece banka hesaplarını değil, Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıları listesindeki kurumları da sorgulatması gerekmektedir. 2026 yılı itibarıyla Bursa İcra Daireleri, bu talepleri “malvarlığı sorgulama” kapsamında standart bir prosedür olarak kabul etmektedir.
IV. SONUÇ VE TAVSİYE
Kripto paralar artık “hukuk dışı” bir alan değildir. 7518 Sayılı Kanun uyarınca, borçlunun dijital cüzdanındaki Bitcoin, Ethereum veya Tether (USDT) gibi varlıklar, Türk lirasına çevrilerek borcun tahsilinde kullanılabilmektedir.
Önemli Not: Kripto varlık hizmet sağlayıcılarının kendi borçları nedeniyle müşterilerin varlıklarına el konulamaz. Ancak müşterinin (borçlunun) kendi borcu nedeniyle bu varlıklar her zaman haciz altındadır.
Bursa’da kripto para haczi süreçlerinin doğru yönetilmesi için icra ve iflas hukukunda uzman bir avukattan destek almanız tavsiye edilir.